SN: przedsiębiorca może odpowiadać za treść wzorca umowy innego podmiotu

Czy przedsiębiorca może odpowiadać za niedozwolone postanowienie umowne, które zamieszczone jest w wzorcu umowy innego podmiotu, który nie reguluje bezpośrednio jego stosunków z konsumentem, ale to ten przedsiębiorca wzorcem tym się posługuje przy okazji zawierania umowy głównej? Na to pytanie odpowiedział ostatnio Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 marca 2015 r. sygn. I CSK 201/14 (wydanym w wyniku złożenia skargi kasacyjnej od orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn VI ACa 1262/12 w sprawie uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone).

Stan faktyczny nie jest skomplikowany. Bank X posługuje się własnym wzorcem umowy o kredyt gotówkowy. Konsument (dla uławienia nazwijmy go Andrzej) zawierając przedmiotową umowę może przystąpić do ubezpieczenia oferowanego przez Towarzystwo Y , którego przedmiotem są  życie i zdrowie ubezpieczonego, a w ramach ubezpieczenia Towarzystwo zobowiązuje się do zapłaty określonych w umowie świadczeń w razie śmierci konsumenta lub powstania w czasie trwania ubezpieczenia jego trwałej i całkowitej niezdolności do pracy. Jak wiadomo, przy takich umowach wiązanych to Bank X przedstawia wszystkie wymagane dokumenty i konsument nie ma żadnej styczności z Towarzystwem Y. Andrzejowi nie spodobał się jednak jeden z zapisów umowy ubezpieczeniowej, który wyłączał w pewnych okolicznościach odpowiedzialność Towarzystwa. Co zrobił Andrzej? Pozwał przed SOKiK o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone nie Towarzystwo (a więc stronę umowy i jego twórcę), ale właśnie Bank, bo to on – w jego ocenie  -"posługiwał się" tym wzorcem (mimo, że nie był jego autorem i bezpośrednio odnosił się do stosunku umownego  z innym podmiotem)

SOKiK, jak i Sąd Apelacyjny uznały, że Bank nie ma w analizowanej sprawie legitamcji biernej (nie może być pozwanym), gdyż nie jest stroną tej umowy, a kwestionowane postanowienie nie wpływa na jego prawa i obowiązki, a już w zupełności nie reguluje stosunku prawnego między bankiem a konsumentem. Innego zdania był Sąd Najwyższy, który odmiennie zinterpretował art.  47938 § 1  zd. 1 k.p.c., o treści:

Powództwo w sprawach rozpoznawanych według przepisów niniejszego rozdziału może wytoczyć każdy, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem.

Sąd Najwyższy uznał, że pozew może być skierowany również w stosunku do podmiotu, który nie jest twórcą wzorca, a nawet nie jest w żaden sposób związany z twórcą tego wzorca. Ważne jest jednak, aby według oferty pozwanego (czyli Banku X) było możliwe zawarcie umowy przez konsumenta na podstawie wzorca umowy podmiotu trzeciego (czyli Towarzystwa Y), w którym znajduje się postawienie niedozwolone. Ewidentnie SN poszedł w kierunku wykładni funkcjonalnej, pomijając podmiotowy aspekt nawiązywanego stosunku umownego, a skupiając się na tym przedsiębiorcy, który wprowadza wzorzec do obrotu i oferuje go przy zawieraniu umów "głównych" z konsumentami. Jeżeli więc Bank zawiera umowę kredytową, której załącznik stanowi wzorzec umowy ubezpieczenia na życie (stworzony przez Towarzystwo) – to właśnie ten Bank odpowiada przed konsumentem za jego postanowienia umowne. 

Orzeczenie bardzo ciekawe i praktyczne. Przedsiębiorcy powinni uważniej dobierać partnerów biznesowych i również zobowiązani są weryfikować zapisy umowne we wzorcach, które od nich otrzymują do stosowania w obrocie konsumenckim. 

 

Podziel się artykułem!
Processing your request, Please wait....