Sankcja kredytu darmowego

Czy chciałbyś wziąć kredyt bez żadnych dodatkowych kosztów, takich jak odsetki umowne, prowizję czy też opłaty przygotowawcze? Jeśli tak, to poniższy artykuł jest dla Ciebie, gdyż zostanie w nim omówiona instytucja konsumenckiego kredytu darmowego. Niestety konsumenci rzadko mają świadomość posiadania przyznanych uprawnień. Z "darmowego kredytu" można bowiem skorzystać nawet w sytuacji, jeśli nie powstała żadna faktyczna szkoda – nie istnieje również potrzeba jej wykazywania. Przesłanką do skorzystania z omawianego uprawnienia jest naruszenie przez kredytodawcę (bank czy też co raz to nowo powstające firmy pożyczkowe) ściśle określonych obowiązków informacyjnych.

Celem wprowadzenia instytucji konsumenckiego kredytu darmowego w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim jest przede wszystkim zdyscyplinowanie kredytodawców do rzetelnego i pełnego informowania konsumentów o najistotniejszych cechach umowy, a w przypadku niewywiązania się z tego obowiązku – pozbawienie ich przychodów z takich kredytów. Pamiętać należy, iż do kredytów należy wliczać również różnego rodzaju pożyczki (w tym również tzw. "bez-BIK"). Przedmiotowa sankcja objawia się tym, że konsument zobowiązany jest spłacić przedsiębiorcy jedynie kwotę kredytu (czyli sumę środków otrzymanych od przedsiębiorcy), bez odsetek i innych kosztów kredytu. Słabsza strona stosunku obligacyjnego powinna jednak zostać obciążona kosztami ustanowienia zabezpieczeń, które zostały określone w umowie i – co do zasady – poniesione przez nią w momencie uruchomienia kredytu. 

Konsument może skorzystać z przyznanych uprawnień, jeśli kredytodawca nie wywiązał się z co najmniej jednego z poniższych obowiązków:

  • umowa o kredyt nie została zawarta w formie pisemnej, a przepisy szczególne nie tworzyły w tym zakresie żadnego wyjątku;

  • w umowie o kredyt konsumencki nie zostało(a) określone(a) (wystarczy stwierdzenie braku jednego z poniższych elementów lub nawet jej części):

  1. imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy i pośrednika kredytowego;

  2. rodzaj kredytu;

  3. czas obowiązywania umowy;

  4. całkowitą kwotę kredytu;

  5. terminy i sposób wypłaty kredytu;

  6. stopę oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy;

  7. rzeczywista roczna stopa oprocentowania oraz całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta ustalona w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia;

  8. zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, do otrzymania w każdym czasie bezpłatnego harmonogramu spłaty kredytu, w przypadku zawarcia umowy na czas określony;

  9. informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie;

  10. roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu;

  11. sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje;

  12. termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym;

  13. prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem;

  14. informację o prawie kredytodawcy do zastrzeżenia w umowie prowizji za dokonanie spłaty kredytu przed terminem i zasady ustalenia wysokości tej prowizji;

  • w umowie o kredyt wiązany lub w formie odroczonej płatności nie został(a) określony(a):

  1. wszystkie elementy wskazane powyżej;

  2. opis towaru lub usługi;

  3. cena nabycia towaru lub usługi.

  • w umowie kredyt konsumencki w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym podlegający spłacie na żądanie lub w terminie do trzech miesięcy nie zostały określone:

  1. elementy wskazane powyżej w pkt 1-3, 5, 6 i 12;

  2. limit kredytu;

  3. całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta;

  4. informację o możliwości żądania w dowolnym momencie spłaty pełnej kwoty kredytu przez konsumenta;

  5. informację o opłatach stosowanych od chwili zawarcia umowy oraz warunkach ich zmiany.

  • w umowie o kredyt konsumencki przewidujący odroczenie płatności lub zmianę sposobu spłaty w przypadku gdy konsument jest w zwłoce w związku ze spłatą zadłużenia wynikającego z umowy o kredyt nie zostały określone:

  1. elementy wskazane powyżej w pkt 1-8, 10, 13 i 14;

  2. opis towaru lub usługi;

  3. cena nabycia towaru lub usługi.

Co więcej, omawiana sankcja powstaje z mocy prawa (ex lege), na co wskazuje ratio legis powyższej regulacji oraz wykładania celowościowa przepisu (w doktrynie występuje również podgląd odmienny por. T. Czech, Kredyt konsumencki Komentarz, Warszawa 2012, s.471). W związku z powyższym pisemne oświadczenie konsumenta ma charakter oświadczenia wiedzy i – jeśli doszłoby do sporu sądowego – sędzia z urzędu powinien zastosować powyższą sankcję, jeśli zauważyłby braki w umowie. Jedynym ograniczeniem jest w takiej sytuacji roczny termin liczony od momentu wykonania umowy przez obie strony, po którym ustaje możliwość skorzystania z omawianego udogodnienia. 

Jak już wspominałem uprawnienie do skorzystania przez konsumenta kredytu darmowego powstaje niezależnie od zaistniałej szkody oraz bez względu na stopień naruszenia wymogów informacyjnych. Oznacza to tyle, iż konsument nie będzie musiał zapłacić odsetek umownych nawet, jeśli umowa nie zawiera jedynie imienia przedsiębiorcy czy też brak jest w niej skutków odstąpienia od umowy w terminie 14 dni. 

Teraz każdy konsument czytający niniejszy artykuł powinien wziąć do ręki swoją umowę kredytową (zakładając, że ma zaciągnięty kredyt) i dokładnie prześledzić jej zawartość. Po pomoc można udać się do Rzeczników Powiatowych/Miejskich lub samodzielnie śledzić decyzje Prezesa UOKiK, które w pewnych okolicznościach mogą stanowić bezpośrednią podstawę (prejudykat) do dochodzenia roszczeń w indywidualnym sporze. 

Dyskusyjna jest jednak sytuacja, w której to wymagane prawem informacje znajdować się będą w innych wzorcach umów (np. Regulamin, Ogólne Warunki Umowy) i zgodnie z właściwą umową, powinny zostać udostępnione konsumentowi w momencie zawierania tejże umowy o kredyt. Czy w takim wypadku kredytodawca wywiązał się ze swoich obowiązków wskazanych w art. 30 ustawy? To już jednak temat na osobny artykuł…

Podziel się artykułem!
Processing your request, Please wait....